Christian Krogh

Christian Krogh

Christian Krogh (1852-1925) var ein norsk malar, oppvekst i Kristiania. Far hans var jurist, og Christian starta å studere jus, sjølv om han eigentlig ville bli malar. Mens han studerte jus, tok han også kurs ved teikneskolen. Da far hans døde, valde han å konsentrere seg om kunst, og jusen kom i andre rekke. Hans offentlige debut kom i 1876 med bildet Et farvel (sjå nederste bilete over tekst).

Christian reiste mykje i den tida han levde; blant anna drog han til Skagen og Paris, kor han arbeida aktivt med maling. Under reisene lagde han fleire kjende maleria. Christian var opptatt av dei fattige, og dei som ikkje hadde det så bra i samfunnet, og hans kunst var svært inspirert av realismen, noe vi til dømes ser i ”kampen om tilvere(1889)”(sjå øverste bilete over tekst). Han meinte at kunsten skulle være ein måte å gripe folk på, og gjøre dei klar over dei eksisterande problema i samfunnet. Han var opptatt av å skildre miljø rundt seg, slik at maleria blei sanne og verkelegheitnære. Menneska ble ofte plassert helt fremst i bildet, slik at tilskodaren skulle få minst mulig avstand til dei.

"Buddy"

Filmen ”Buddy” handlar i hovudsak om tre gutar som bor saman i eit kollektiv på Tøyen. Geir og Kristoffer er ”normale”, fryktlause og oppegåande gutar. Tredjemann, Stig Inge, slit med sosial angst og tør ikkje setje foten sin utanfor Tøyen-senteret.

Stig Inge er ein typisk outsider i samfunnet. Han verkar redd og usikker på det ukjende. Han ser på verden utanfor Tøyengrensa som farleg, og meiner at han har alt han treng innanfor senterets fire veggar. Han lev ikkje som andre, men verkar stort sett nøgd med korleis han har det. Likevel er det trist å sjå ein person som ikkje kan delta på sosiale arrangement fordi han frykter verda utanfor. Mens vi daglig beveg oss der vi følar for det, er han bunden i si eiga frykt for det som kjens framand. Kvar gong gutane skal ut, inklusive Stig Inge, ender det opp med at han kjem med unnskyldningar om at han har ”glømt” noko, og må dra heim igjen. På slutten av filmen trosser han likevel frykta si og blir med på t-banen. Det heile får ei dramatisk vending då han får eit samanbrot og må bli hjelpen heim igjen. Vi ser likevel framskritt då han dagen etter, vågar å ta skrittet utanfor den grensa han tidligare har haldt seg innanfor.

Stig Inge representerer nok ei stor del av befolkninga i dagens samfunn, dei som ikkje heilt veit kor dei passar inn, og som ikkje våger å ta skrittet for å sjå kva livet har å by på.

Forrådt av Amalie Skram

Teksten ”forrådt” av Amalie Skram, handler om 17 år gamle Aurora som har giftet seg med den eldre mannen Riber. Handlingen foregår på bryllupsnatten til paret, i hjemmet til Ribers foreldre. Motivet i teksten er bryllupsnatten mellom Aurora og Riber, og hendelsene som utspiller seg med tanke på at hun egentlig ikke ønsker å gå til sengs med en hun føler som fremmed. Mens temaet i teksten er forholdet mellom mann og kvinne og hvilke kjønnsroller samfunnet har bestemt for de. Vi ser i teksten at Aurora ikke vil gå til sengs med sin nye ektemann, men at han bruker ulike overtalingsmåter for å vinne henne over. Det ender med at han sier at det vil føre skam over dem hvis hun nekter å sove med han den første kvelden. Han sier også at han skal forsørge henne og beskytte henne, og at hun ved å gifte seg med han, må overholde det som er forventet av henne som kvinne. Riber blir sint fordi bryllupsnatten ikke går som forventet, han bruker argumenter som at han har vært tilbakeholden og hensynsfull, men hun gir ikke noe tilbake. I slutten av teksten føler hun seg fortapt og følger med han tilbake i sengen. Dette var slik det var for kvinner under realismen, de hadde ikke samme rettigheter som menn og deres eksistens var til for å føre samfunnet videre. Derfor er denne teksten i god relasjon til samfunnet og den perioden, ettersom den setter lys på et viktig samfunnsproblem.

Ivar og Knud, kven skal ut?

Ivar Aasen og Knud Knudsen er bakmenn til dei to skriftspråka vi har i Noreg i dag. I løpet av 1800-talet var begge engasjerte og jobba hardt for eit nytt norsk skriftspråk. Dei mente at Noreg som ny nasjon behøvde eit nytt skriftspråk, for at folket trengde eit språk dei kunne identifisere seg med, og som heile landet kunne forstå. Dei var begge einige om akkurat dette, men korleis det skulle gjeras var eit stort skilje mellom dei.

Dei var ueinige om normgrunnlaget for det nye norske språket, Knudsen ville gå ut i frå det danske språket og heller fornorske det. Mens Ivar ville lage eit heilt nytt skriftspråk, basert på norske dialektar han hadde samla inn på si innsamlingsferd. Han meinte at fleire ville kjenne seg igjen i skriftspråket dersom det var basert på dialektar det norske folk kjende. Ivar meinte at folk flest ville lære lettare når dei forsto språket betre, og at det ville vere større sjanse for folk å få ei høgare utdanning, han kalde det derfor eit demokratisk skriftspråk. Knudsens argument for sitt skriftspråk var at det var enklare for folket å ikkje lære eit heilt nytt språk, men heller det danske dei frå overklassen var vande til, og fornorske det.

Folk er fortsett ueinige om kva slags skriftspråk som er det rette og beste, men i 1885 ble jamtstillingsvedtaket satt i verks, og begge målformene blei likestilt med kvarandre.